مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناورینشریه صنعت و دانشگاه2717-044617632025622A Comprehensive Model for Evaluation and Selection of Construction Projectsارائه مدل جامع ارزیابی و انتخاب پروژه های عمرانی118fa نژاد جهانیدانشجوی دکتری عمران، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایرانhttps://orcid.org/7007-3841-0003-0000هیرشسلطان پناهدانشیار گروه صنایع، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایرانhttps://orcid.org/0009-0008-0666-505020241224<p style="text-align: justify;">In today's era, many project-oriented organizations, driven by the necessity of establishing meaningful connections between strategies, plans, and projects, and aiming to maximize the productivity of their plans and projects, have shifted their approach from project-centric to portfolio management. In this study, the criteria influencing the selection of an optimal portfolio of construction projects were examined using a qualitative method. Based on library and documentary studies and related standards, several indicators were identified, and their impact was assessed through grounded theory methodology using three-stage coding. Data were collected through questionnaires and interviews with a selected statistical population of experts and managers in technical and construction fields, as well as contractors and project implementers. The priority and impact of various elements were analyzed. Ultimately, multiple indicators were extracted. The results revealed that the twelve main criteria influencing the optimal selection of construction projects are: 1) Quality, 2) Timeliness, 3) Resilience, 4) Efficiency and Effectiveness, 5) Accountability, 6) Purposefulness, 7) Achievability of Goals, 8) Budget, 9) Scheduling, 10) Access to Material Supply, 11) Detailed Documentation, and 12) Parallel Performance. In the final step, the Kappa index was used to evaluate the agreement between the coding performed by the researcher and the experts. In this study, the extracted codes reached theoretical saturation after fourteen interviews. Finally, considering the qualitative and practical nature of the research, and leveraging the researcher’s scientific understanding and extensive practical experience in both technical and managerial aspects of project-oriented organizations, as well as the extracted indicators, a conceptual model was proposed for the optimal design and management of construction project portfolios in project-oriented organizations in the country.</p><p style="text-align: justify;">در عصر حاضر بسیاری از سازمان­های پروژه­ محور، در راستای ضرورت برقراری ارتباط معنادار راهبردها و طرح­ها و پروژه ­ها و نیل به بهره­ وری هرچه بیشتر طرح­ ها و پروژه­ های خود، رویکردشان را از <br />پروژه­ محوری به مدیریت سبد پروژه سوق داده ­اند. در تحقیق حاضر معیارهای مؤثر بر انتخاب سبد بهینه پروژه ­های عمرانی با روش کیفی مورد بررسی قرار گرفت. بر اساس مطالعات کتابخانه­ ای و اسنادی و استانداردهای مرتبط، تعدادی از شاخص­ها شناسایی شده و میزان تأثیر آنها با روش گراندد تئوری با استفاده و بکارگیری کدگذاری سه مرحله­ای، داده­ها و از طریق پرسشنامه و مصاحبه با جامعه آماری منتخب از بین کارشناسان و مدیران حوزه­ های فنی، عمرانی دستگاه ­ها و مجریان و پیمانکاران، اولویت و میزان تأثیر عناصر مختلف مورد بررسی قرار گرفتند. در نهایت شاخص های متعددی استخراج شد. نتایج نشان داد که دوازده شاخص اصلی مؤثر بر انتخاب بهینه پروژه­ های عمرانی عبارتند از: 1- کیفیت 2- زمان مناسب 3- تاب آوری 4- کارائی و اثربخشی 5- پاسخگویی 6- هدفمندی 7- قابلیت دستیابی به هدف 8- بودجه 9- زمان بندی 10- دسترسی به تأمین مصالح 11- مستندسازی تفصیلی 12- عملکرد موازی که در گام نهایی از طریق شاخص کاپا میزان توافق بین کدگذاری انجام شده توسط پژوهشگر با نخبگان بررسی شد. در این پژوهش کدهای استخراج شده نهایتاً با چهارده مصاحبه به اشباع تئوریک رسید. در نهایت با توجه به ماهیت کیفی و کاربردی بودن پژوهش و با استفاده از درک علمی و اتکاء به سوابق متعدد اجرایی پژوهشگر در هر دو بعد فنی و مدیریتی سازمان­های پروژه­محور و استفاده ازشاخص های استخراج ش ده، نهایتاً مدل مفهومی برای طراحی و مدیریت بهینه سبد پروژه­های عمرانی در سازمان­های پروژه­محور کشور ارائه گردید</p>http://jiu.ir/fa/Article/Download/48978مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناورینشریه صنعت و دانشگاه2717-044617632025622Analyzing the General Industrial Policies Adopted by The Ruling System of Iran: A Qualitative Research Based on Content Analysis واکاوی و تحلیل سیاستهای کلی نظام در حوزه صنعت: پژوهشی کیفی بر مبنای تحلیل محتوا113138faوحید بیگ محمدلودانشجوی دکتری، گروه مدیریت صنعتی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قزوین، قزوین، ایرانhttps://orcid.org/0009-0001-0316-8955سید عباسعلویدانشجوی دکتری، گروه مدیریت صنعتی، دانشگاه تهران، تهران، ایرانhttps://orcid.org/0009-0000-0259-90942024517<p style="text-align: justify;">As the added value of the industry sector increases and industries gain a higher share in the national economy, the ground is provided for higher rates of economic growth in societies. Therefore, considering the strategic significance of the industrial sector in the economic growth and development of the country, in the present study attempts are made to analyze the general industrial policies adopted by the ruling system of Iran. Thus, the present study seeks to discover the areas related to general industrial policies of the ruling system on which the supreme leader has laid greatest emphasis and determine the industrial matters that most concern the country's supreme leader. The present study also seeks to specify the most emphasized and important factors associated with industrial policies put forward by the supreme leader of the country. The present study falls into the category of qualitative studies and is conducted using content analysis method. The required data were collected through thematic search for research keywords and applying the research protocol on the general industrial policies adopted by the ruling system. The collected data were analyzed using a mixed (quantitative-qualitative) method. The population of the study includes general policies of the ruling system; therefore, the population and the sample size completely match each other. The results indicate that among the policies put forward by the Supreme Leader, "support for domestic production", "enhancement and growth of productivity" and "expansion of the economy and knowledge-based industries" have the largest shares and coefficients of importance.</p><p>هدف: با فزونی گرفتن ارزش افزوده بخش صنعت و سهم بالاتر آن در اقتصاد ملی، زمینه دستیابی به نرخ‌های بالاتر برای رشد اقتصادی جوامع فراهم شده است. بنابراین با توجه به اهمیت استراتژیک بخش صنعت در رشد و توسعه اقتصادی کشور، هدف اين پژوهش واکاوی و تحلیل سیاست‌های کلی نظام در حوزه‌ی صنعت است. لذا پژوهش حاضر به دنبال این است که پی به بیشترین تأکیدات مقام معظم رهبری در سیاستهای کلی نظام پیرامون صنعت برده و مشخص کند که بیشترین دغدغه رهبر عالی کشور در حوزه صنعت مربوط به چه موضوعاتی است. همچنین مشخص نماید که بیشترین تأکیدات و ضرایب اهمیت سیاست‌های ابلاغی ایشان مرتبط با بخش صنعت پیرامون چه مواردی است.روش شناسی پژوهش: این پژوهش بر مبنای رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل محتوا صورت گرفته است. داده‌های موردنیاز برای این پژوهش، با استفاده از جستجوی موضوعی کلید واژه‌های پژوهش و اعمال پروتکل پژوهش در بین سیاستهای کلی نظام در حوزه صنعت استخراج و سپس به روش آمیخته (کمی- کیفی) تجزیه و تحلیل شده است. جامعه آماری شامل مجموعه سیاست‌های کلی نظام است؛ بنابراین جامعه و نمونه بر هم منطبق می‌باشند. یافته‌ها و نتیجه‌گیری: نتایج حاکی از آن است که از بین سیاست‌های ابلاغی مقام معظم رهبری، مقوله‌های «حمایت از تولید داخلی»، «ارتقاء و رشد بهره‌وری» و «گسترش اقتصاد و صنایع دانش بنیان» بیشترین سهم و ضرایب اهمیت را داشته‌اند</p>http://jiu.ir/fa/Article/Download/46726مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناورینشریه صنعت و دانشگاه2717-044617632025622Meta-Synthesis of Development Components for Empowering Individuals with Disabilities through a Social Innovation Approach فراترکیب مولفه های توسعه درراستای توان افزایی توان یابان، با رویکرد نوآوری اجتماعی4568faمریمقاسمیدانشجوی دکتری رشته جامعه شناسی، دانشگاه آزاد واحد شمال، تهران، ایرانhttps://orcid.org/0000-0000-0000-0000 اباذراشتری مهرجردیاستادیار گروه علم و فناوری، پژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی، تهران، ایران0000000231277008احسانرحمانی خلیلیاستادیار گروه جامعه شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایرانhttps://orcid.org/0000-0000-0000-00002025120<p>The social development approach is significant because its ultimate goal is to improve living conditions and enhance the welfare of individuals in society. It also addresses social dimensions of development, ultimately leading to social empowerment. Social development can mean creating opportunities and conditions for individuals with disabilities to participate in social, economic, and cultural activities. However, due to the dominance of economic and cultural approaches, its social aspect has received less attention. The aim of this paper is to analyze the content of studies on social innovation and social development and to formulate a new understanding of the fundamental concepts and scientific indicators related to this field</p>
<p>The present research employs a descriptive-analytical method, with an applied objective, using qualitative content analysis and meta-synthesis over a time frame of social development studies from 2003 to 2023 and social innovation studies from 2014 to 2023. Data collection was conducted through documentary and library studies, focusing on articles, theses, books, and research projects related to the research topic. From the available articles, after screening and refining the data, a total of 18 articles in the field of social innovation and 33 articles in the field of social development were selected and entered the analysis phase.</p>
<p>The findings indicate that, considering the significant macro aspect identified around "social development" and the fundamental concepts embedded within it, such as "social entrepreneurship, self-efficacy, empowerment, physical capability, psychological capability, economic capability, social capability, political capability, cultural capability, legal capability, women's empowerment, skill training, and female-headed households," the empowerment of individuals with disabilities in various fields, in line with the social innovation approach and a focus on entrepreneurship and skill training for this vulnerable group, is achievable through educational and specialized organizations like the Technical and Vocational Training Organization in Iranian society</p><p style="text-align: justify;">رویکرد توسعه اجتماعی از آن جهت که هدف نهایی اش بهبود شرایط زندگی و بالا بردن سطح رفاه افراد جامعه است و هم از آن جهت که علاوه بر در نظر گرفتن ابعاد اقتصادی، به ابعاد اجتماعی توسعه و نهایتا به توان افزایی اجتماعی پرداخته است، مهم است. توسعه اجتماعی میتواند به معنای ایجاد فرصت‌ها و شرایط برای مشارکت توان یابان در فعالیت‌های اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی باشد. اما به دلیل غلبه رویکرد اقتصادی و فرهنگی، به وجه اجتماعی آن کمتر پرداخته شده است. هدف مقاله، تحلیل محتوای مطالعات نوآوری و توسعه اجتماعی و صورت بندی نو از مجموعه مفاهیم اساسی و شاخص های علمی مرتبط با این حوزه است.</p>
<p style="text-align: justify;">روش تحقیق حاضر توصیفی-تحلیلی، از نظر هدف کاربردی، با روش کیفیِ تحلیل محتوا-فراترکیب در بازه زمانی (مطالعات توسعه اجتماعی 1402-1382) و (مطالعات نوآوری اجتماعی 1402-1394)، گردآوری داده ها با روش اسنادی و مطالعات کتابخانه ای در قالب واحد تحلیل مقالات، رساله ها، کتب و طرح های پژوهشی مرتبط با موضوع تحقیق بوده است که از میان مقاله های موجود، با انجام غربالگری و پالایش داده ها، نهایتا در حوزه نوآوری اجتماعی تعداد (18) مقاله و در حوزه توسعه اجتماعی تعداد (33) مقاله انتخاب و به عنوان سند وارد مرحله تحلیل شده اند</p>
<p style="text-align: justify;">یافته ها حاکی از آنست که با توجه به بعد کلان و مهم شناسایی شده حول "توسعه اجتماعی" و مفاهیم اساسی جای گرفته در بطن آن از جمله: "کارآفرینی اجتماعی، خودکارآمدی، توانمندسازی، توانمندی جسمی، توانمندی روانی، توانمندی اقتصادی، توانمندی اجتماعی، توانمندی سیاسی، توانمندی فرهنگی، توانمندی حقوقی، توانمندسازی زنان، مهارت آموزی، زنان سرپرست خانوار"، توانمندسازی توان یابان در زمینه های مختلف با توجه به رویکرد نوآوری اجتماعی و اهتمام به امر کارآفرینی و مهارت آموزی این قشر آسیب پذیر از طریق سازمان های آموزشی و تخصصی مانند سازمان آموزش فنی و حرفه ای در جامعه ی ایران میسور می باشد</p>http://jiu.ir/fa/Article/Download/49264مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناورینشریه صنعت و دانشگاه2717-044617632025622Five Functions for Suporting Productive Employment and Entrepreneurship of Universitys Graguates (Case Study: Iran's University of Applied Scince and Technology) کارکردهای پنجگانۀ پشتیبانی از اشتغال مولّد و کارآفرینی دانشآموختگان دانشگاهها (مورد مطالعه: زیرنظام آموزشهای علمی-کاربردی)6988faرضامهدیدانشیار آموزش عالی، گروه مطالعات آیندهنگر، مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی، تهران، ایران0000000246653248سپیده بارانیدکتری آموزش عالی، دانشگاه شهید بهشتی، همکار دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران2025215<p style="text-align: left;">The purpose of the article is to design the main functions of a system to support job-search, career advancement, self-employment, job-creation, and entrepreneurship of university graduates, with an emphasis on graduates of higher education centers of scientific-applied. The article has been conducted with an analytical approach using a mixed method including lived-management experience, a non-systematic review of scientific documents, learning from the experience of some foreign universities and applied science institutions, and additional knowledge acquired in a number of previous studies. Based on the findings of the study, targeted and systematic support for the employment and entrepreneurship of graduates of the higher education centers of applied science and technology requires the design and implementation of a support system consisting of five important functions, including the promotion of employability knowledge and skills, career counseling and guidance, preparation and support for innovative and entrepreneurial graduates, general support for graduates of the higher education system, and monitoring the employment status and destiny of graduates. The establishment of the system and the actual application of its five functions will eliminate or reduce the severity of some issues and harms related to the chronic problem of obtaining an academic degree and promote a focus on skill-based and applied knowledge. It is the serious responsibility of policymakers and leaders of the higher education governance to support the establishment of a comprehensive support system for university students and graduates in general and the scientific-applied education subsystem in particular</p><p style="text-align: justify;">هدف این مقاله مطالعه و طراحی کارکردهای اصلی نظام جامع پشتیبانی از کاریابی، ارتقای شغلی، خوداشتغالی، اشتغال‌زایی و کارآفرینی دانش‌آموختگان دانشگاه‌ها با تأکید بر فارغ‌التحصیلان مراکز آموزش عالی علمی-کاربردی است. این مقاله با رویکرد تحلیلی به روش ترکیبی شامل تجربه زیسته- مدیریتی، مرور غیر نظام‌مند اسناد و مدارک علمی، یادگیری از تجربه برخی دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی علمی- کاربردی خارجی و دانش جانبی کسب‌شده در چند پژوهش پیشین، انجام شده است. براساس یافته‌های این مقاله، حمایت و پشتیبانی هدفمند و نظام‌یافته از اشتغال و کارآفرینی دانش‌آموختگان مراکز آموزش عالی علمی-کاربردی کشور مستلزم طراحی و استقرار نظام جامع پشتیبانی مشتمل بر پنج کارکرد مهم و زیربنایی شامل ارتقای دانش و مهارت‌های اشتغال‌پذیری، مشاوره و راهنمایی شغلی، آماده‌سازی و پشتیبانی دانش‌آموختگان نوآور و کارآفرین، حمایت عام از دانش‌آموختگان نظام آموزش عالی و نهایتاً رصد و پایش وضعیت اشتغال و سرنوشت دانش‌آموختگان است. استقرار کامل این نظام و کاربست واقعی کارکردهای پنج‌گانۀ آن، زمینه و فرصت رفع یا کاهش شدّت برخی مسائل و آسیب‌های مرتبط با معضل و عارضۀ مزمن مدرک‌گرایی در نظام آموزش عالی کشور و ارتقای تمرکز بر مهارت‌محوری و دانش‌افزایی کاربردی را فراهم می‌کند. مسئولیت و وظیفه خطیر سیاست‌گذاران، رهبران و مدیران نظام حُکمرانی آموزش عالی است که از استقرار نظام جامع پشتیبانی از دانشجویان و دانش‌آموختگان دانشگاه‌ها به‌طور عام و زیرنظام آموزش‌های علمی-کاربردی به‌طور خاص، حمایت کنند</p>http://jiu.ir/fa/Article/Download/49487مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناورینشریه صنعت و دانشگاه2717-044617632025622Selecting the right contractor with a multi-criteria decision-making approach. (Case study: Hamrah Awal Company)انتخاب پیمانکار مناسب با رویکرد تصمیمگیری چندمعیاره (مورد مطالعه: شرکت همراه اول)87106faمحسنچلاجوردانش آموخته كارشناسي ارشد، گروه مديريت فناوري اطلاعات، دانشكده مديريت، دانشگاه آزاداسلامي واحد تهران جنوب، تهران، ايرانhttps://orcid.org/0009-0009-9566-3731قنبرعباس پور اسفدناستاديار، گروه مديريت فناوري اطلاعات، دانشكده مديريت، دانشگاه آزاداسلامي واحد تهران جنوب، تهران، ايران202555<p style="text-align: justify;">One of the areas of interest for mobile operators is base transceiver stations (BTS). As they are always looking to increase the number of BTSs to maintain and expand the capacity of their communication networks, Marm-e-Owl uses the contracting sector with an outsourcing approach to logistics tasks to improve the delivery and distribution performance of this equipment, which has a significant impact on speeding up the installation and commissioning of BTS stations. Contractors must have the necessary qualifications and qualifications, because if the activities are not carried out in a proper manner, irreparable damage will be done to the employer's reputation and position. Therefore, conducting this research is important, given the lack of relevant research resources in the country. Its goal is to identify the most important dimensions and indicators of contractor selection for the purpose of distributing base transceiver station (BTS) equipment, clustering and identifying mandatory indicators using the fuzzy Kano method, extracting the weights of the dimensions and mandatory indicators using the BWM method, and finally ranking contractors using the fuzzy TOPSIS method. According to the findings, the selection of contractors was based on three important dimensions and 12 mandatory indicators, of which the technical and executive performance criterion had the highest weight and the environmental criterion had the lowest weight. Among all the mandatory indicators, the contractor's mastery of modern warehousing had the highest weight and the environmental control and management index had the lowest weight</p><p style="text-align: justify;">يكي‌از بخشهاي مورد توجه اپراتورهاي تلفن‌همراه ايستگاه­هاي فرستنده/ گيرنده (راديوئي) پايه است. به گونه­ايي كه آنها همواره جهت‌پايداري و توسعه ظرفيت شبكه­هاي ارتباطي خود درصدد افزايش تعداد فرستنده/گيرنده ها هستند، همراه‌اول با رويكرد برون­سپاري وظايف لجستيكي براي بهبود عملكرد تحويل و توزيع اين تجهيزات كه تاثير بسزائي در سرعت بخشيدن به امور‌نصب و راه‌اندازي ايستگاه­هاي فرستنده/ گيرنده دارند از بخش پيمانكاري استفاده مي‌كند. پيمانكاران ميبايست واجد شرايط و صلاحيت لازم باشند چون در‌صورت عدم اجراي اصولي فعاليت­ها صدمات جبران‌ناپذيري به اعتبار و جايگاه كارفرما وارد خواهد‌شد، لذا انجام اين پژوهش با‌عنايت به كمبود منابع پژوهشي مرتبط داخل كشور حائز اهميت است و هدف آن براساس رويكرد تصميم­گيري چند معياره شناسائي مهمترين ابعاد و شاخص­هاي انتخاب پيمانكار به منظور توزيع تجهيزات فرستنده/ گيرنده (راديوئي)‌ پايه و خوشه­بندي ‌و شناسايي شاخص‌هاي اجباري به‌روش كانوي فازي، استخراج اوزان ابعاد و شاخص­هاي اجباري به‌روش بهترین-بدترین و نهايتا رتبه‌بندي پيمانكاران به‌روش تاپسيس‌فازي است. طبق یافته‌ها انتخاب پيمانكاران از سه بعد حائز ‌اهميت و 12 شاخص اجباري بودند كه معيار عملكرد فني و اجرايي بالاترين وزن و معيار زيست محيطي كمترين وزن و از بين كليه شاخص­هاي اجباري، شاخص تسلط پيمانكار بر انبارداري نوين بالاترين و شاخص كنترل و مديريت محيط‌زيست كمترين وزن را به خود اختصاص دادند.</p>http://jiu.ir/fa/Article/Download/50204مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناورینشریه صنعت و دانشگاه2717-044617632025622A Comprehensive Study of the Causes of Widespread Addictive Substance Use in Educational Institutions of Iran مطالعه دلایل جامع شیوع مصرف مواد اعتیادآور در نهادهای آموزشی کشور107138faطاهاعشایری استادیار دانشكده علوم اجتماعي و عضو هئیت علمی گروه تاریخ و علوم اجتماعی علوم اجتماعي دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران0000-0001-8210-8899طاهره جهان پرور دانشجوی دکترای جامعه شناسی فرهنگی، گروه علوم اجتماعي دانشكده علوم اجتماعي ارتباطات و رسانه، دانشگاه آزاداسلامی، واحد تهران00000002209868612025519<p style="text-align: left;">Addictive substance use (tobacco and drugs) is a socio-cultural issue whose prevalence and normalization among school-age groups and student populations (educational institutions/schools) disrupts development, progress, and human capital, prolongs developmental transitions, causes macro socio-economic disorganization, and—most critically—leads to instability, decline, and the breakdown of the family institution. Accordingly, the primary objective of this research is to comprehensively study the causes of widespread addictive substance use (tobacco and drugs) among students using a meta-synthesis approach.</p>
<p style="text-align: left;">The research employs a qualitative inductive meta-synthesis method, covering the period from 2003 to 2024. Using non-probability (purposive) sampling, 115 scientific documents (extracted from Noormags, Magiran, and IranDoc databases) were screened, with 74 documents ultimately selected as the sample size. Data were analyzed using <strong>Excel</strong> and <strong>MAXQDA 2022</strong></p>
<p>The results indicate that multiple factors contribute to the prevalence of addictive substance use among students, including:</p>
<p><strong>Social factors</strong> (family dysfunction, social capital dysfunction, negative role models in delinquent environments, weak family social capital, social disorganization)</p>
<p><strong>Economic factors</strong> (economic pressures, economic anomie, welfare-class disparities)</p>
<p style="text-align: left;"><strong>Cultural factors</strong> (unhealthy leisure styles; awareness and attitudes; parenting models and methods; normalization of drug use; weak school-student interaction; academic alienation; educational crisis; academic failure; declining religious commitments)</p>
<p style="text-align: left;"><strong>Psychological factors</strong> (affection crisis, psychological alienation, behavioral-psychological disorders, lack of individual skills)</p>
<p style="text-align: left;"><strong>Demographic factors</strong> (individual factors, education level, occupation)</p>
<p style="text-align: left;"><strong>These findings highlight the complex interplay of structural, cultural, and individual dimensions in the spread of substance abuse among students</strong></p><p style="text-align: justify;">مصرف مواد اعتیادآور (دخانیات و مواد مخدر)، مسئله اجتماعی-فرهنگی است که شیوع و عادی آن شدن در میان گروه سنی و طبقات دانش‌آموزی (نظام آموزشی-مدارس)، فرایند توسعه، پیشرفت و سرمایه انسانی را با بحران و اختلال مواجه ساخته و منجر به طولانی شدن گذار توسعه‌ای، بی‌سازمانی اجتماعی کلان اقتصادی و مهم‌تر از همه ناپایداری، زوال و فروپاشی نهاد خانواده می‌گردد. بر این اساس هدف اصلی پژوهش مطالعه دلایل جامع شیوع مصرف مواد اعتیادآور (دخانیات و مواد مخدر) در میان دانش‌آموزان به روش فراترکیب است. روش پژوهش از نوع استقرایی فراترکیب کیفی در بازه زمانی 1382 الی 1403 است که به روش نمونه‌گیری غیر احتمالی (تعمدی) از 115 اسناد علمی (استخراج‌شده از پایگاه علمی نورمگز، مگ ایران و ایران داک)، بعد از غربالگری و گزینش، 74 سند علمی به‌عنوان حجم نمونه انتخاب و وارد فاز تجزیه‌وتحلیل با نرم‌افزار Excell وMaxqda 2022 شدند. نتایج نشان می‌دهد که عوامل چندگانه اجتماعی (نابسامانی خانوادگی، کژکارکردی سرمایه اجتماعی، الگوی مرجع منفی محیط بزهکارانه، ضعف سرمایه اجتماعی خانوادگی، بی‌سازمانی اجتماعی)، اقتصادی (فشارهای اقتصادی، آنومی اقتصادی، شکاف رفاهی-طبقاتی)، فرهنگی (سبک تفریحی ناسالم؛ آگاهی و نگرش؛ الگو و شیوه‌های تربیتی، هنجارپذیری موادمخدر؛ تعامل ضعیف مدرسه-دانش‌آموزان، بیگانگی تحصیلی، بحران آموزشی، ناکامی تحصیلی، کاهش تعهدهای مذهبی)، روانی (بحران محبت، بیگانگی روانی، اختلال رفتاری-روانی، ضعف مهارت‌های فردی)، جمعیتی (فردی، سطح تحصیلات-شغل) در شیوع مصرف مواد اعتیادآور میان دانش‌آموزان مؤثر بوده است</p>http://jiu.ir/fa/Article/Download/50307