ارزیابی ابعاد نظری و عملی نظام های آموزشی هنرستان‌های دخترانه فنی و حرفه‌ای

چکیده مقاله :

این پژوهش با هدف ارزیابی ابعاد نظری و عملی نظام آموزشی هنرستان‌های دخترانه فنی و حرفه‌ای انجام شد. پژوهش از حیث هدف در زمرۀ مطالعات کاربردی و از نظر روش‌شناسی، رویکردی توصیفی از نوع ارزشیابی است. جامعه آماری تحقیق شامل تمامی هنرآموزان و هنرجویان شاغل در هنرستان‌های منطقه- تهران است که با روش نمونه‌گیری چند مرحله خوشه ای نمونه های تحقیق انتخاب شد. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه های محقق‌ساخته بود که با بررسی پیشینه پژوهشی، مولفه های بعد نظری (ارائه دانش پایه و تئوری‌های مرتبط با رشته‌های فنی و حرفه‌ای) و بعد عملی (توسعه مهارت‌های عملی و توانایی انجام کارهای فنی) شناسایی و بر اساس آن پرسشنامه های تحقیق تهیه شد. به منظور بررسی روایی محتوایی از شاخص روایی محتوایی لاوشه (CVR) و (CVI) و برای بررسی پایایی از آلفای کرونباخ استفاده گردید. یافته ها حاکی از آن است که یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که از منظر هنرآموزان و هنرجویان، نظام آموزشی هنرستان‌های دخترانه فنی و حرفه‌ای در هر دو بُعد نظری و عملی با آسیب‌هایی روبه‌رو است که در مرز بحرانی بین سطح آسیب متوسط و زیاد قرار دارد. میانگین آسیب در بُعد نظری (۱۴/۳) و (29/3) در مرز بالایی سطح متوسط آسیب (۳۳/۳-۳۴/۱) و در آستانه ورود به سطح آسیب زیاد (۳۴/۳) است و در بُعد عملی با میانگین آسیب (۲۸/۳) و (4) حساس‌تر است. این میانگین در گروه هنرآموزان ۰۶/۰ واحد با آستانه سطح آسیب زیاد (۳۴/۳) فاصله داشته و در گروه هنرجویان در سطح آسیب زیاد است.

چکیده انگلیسی :

This study was conducted with the aim of evaluating the theoretical and practical dimensions of the educational system of technical and vocational conservatories for girls. The study is an applied study in terms of its purpose and a descriptive approach of evaluation in terms of methodology. The statistical population of the study includes all art students and art students working in conservatories in the Tehran region, who were selected using a multi-stage cluster sampling method. The data collection tool was researcher-made questionnaires. By reviewing the research background, the components of the theoretical dimension (providing basic knowledge and theories related to technical and vocational fields) and the practical dimension (developing practical skills and the ability to perform technical tasks) were identified, and research questionnaires were prepared based on that. In order to examine content validity, Lavish Content Validity Index (CVR) and (CVI) were used, and Cronbach's alpha was used to examine reliability. The findings indicate that the research findings show that from the perspective of art students and artists, the educational system of girls' technical and vocational conservatories in both theoretical and practical dimensions is facing damages that are at the critical border between the moderate and high damage levels. The average damage in the theoretical dimension (3.14) and (3.29) is at the upper limit of the moderate damage level (1.34-3.33) and on the verge of entering the high damage level (3.34), and in the practical dimension it is more sensitive to the average damage (3.28) and (4). .

منابع و مأخذ:

اخشابی، مجید و طاهر، نیلوفر. (1402). تعیین اثربخشی سامانه مدیریت یادگیری الکترونیکی دانشگاه فنی و حرفه ای در آموزش دروس نظری-عملی رشته گرافیک (مطالعه موردی: دانشگاه فنی و حرفه ای دخترانه شهرضا)، نشریه کارافن، 20(63)، 421-439.
اسدزاده حاجی خواجه لو، منوچهر؛ نقی لو، سجاد؛ باقری، مهراب و زهانی، علی. (1402). نقش آموزش در توسعه پایدار و مسئولیت پذیری اجتماعی، اولین همایش بین المللی معلمان برتر و مدارس پیشرو در هزاره سوم، بوشهر.
آقایی، مهدی. (1400). تحلیل نسبت آموزش فنی و حرفه ای با تعلیم و تربیت، همایش علمی – پژوهشی فتح الفتوح (۱) با موضوع تعلیم وتربیت تمدنی، شیراز.
امین بیدختی، علی اکبر؛ نجفی، محمود و شریعتی، فرهاد. (1397). شناسائی و اکتشاف عوامل مؤثر بر کیفیت آموزش های فنی و حرفه ای: مطالعه ای با رویکرد آمیخته. تدریس پژوهی، 6(3), 23-38.
انصافی، علی و شکرسخن، راضیه. (1404). بررسی میزان انطباق آموزش های هنرستان های فنی با نیازهای بازار کار ایران. دومین همایش ملی علوم انسانی با رویکرد نوین و اولین همایش بین المللی پژوهشی فرهنگیان نوین.
برون، مهرداد. (1403). آموزش های فنی و حرفه ای، اولین همایش بین المللی معلمان استعدادیاب و فرهنگ ساز در توسعه آموزش های فنی و حرفه ای و کاردانش در مسیر توسعه پایدار.
بهلولی فسخودی، محسن؛ ضرغامی، سعید؛ قائدی، یحیی و برخورداری، رمضان. (1395). تحلیل نسبت آموزش فنی و حرفه ای با تعلیم و تربیت نظری. فصلنامه علمی- پژوهشی خانواده و پژوهش، ۱۳ (۴)، ۷۷-۹۶.
خوری، فاطمه. (1402). بررسی تاثیر محتوای برنامه درسی بر ایجاد شکاف بین دروس نظری و عملی رشته های فنی و حرفه ای بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان فنی و حرفه ای شهرستان بستک، هفتمین کنفرانس بین المللی مطالعات جهانی در علوم تربیتی، روانشناسی و مشاوره، تهران.
رضاپور، صدیقه. (1404). طراحی هنرستان فنی و حرفه‌ای دختران: با تاکید بر انعطاف‌پذیری. ناشر: زبان علم
زمانی، بهنام. (1404). نقش آموزش فنی و حرفه ای و تاثیر آن بر اشتغال مولد. مهندسی مدیریت، (18) 87. 78-0.
سرمستی، ژیلا؛ کیان مرجان؛ مهدوی نسب یوسف و علی عسگری، مجید. (1401). شناسایی بسترها، موانع و راهبردهای سواد دیجیتال به منظور ارتقای سطح صلاحیت حرفه‎ای معلمان. جامعه شناسی آموزش و پرورش، 9(2)، 455-464.
طالبی، ریحانه؛ فرساد، آتنا و هاشمی، سیدجواد. (1404). بررسی نقش آموزش های مهارتی فنی و حرفه ای در توسعه اشتغال پایدار روستایی (مطالعه موردی: استان خراسان جنوبی). بیست و یکمین کنفرانس بین المللی پژوهش های مدیریت و علوم انسانی در ایران.
عباس زاده، سعید؛ شاهی، سکینه و مهر علیزاده، یداله. (1397). تناسب آموزش‌های هنرستان‌های فنی و حرفه‌ای با نیازهای آموزشی صنایع کوچک شهر اهواز. مطالعات برنامه ریزی آموزشی، 7(14)، 48-70.
فرخی، داوود؛ شهرکی پور، حسن و کریم زاده، صمد. (1398). مدیریت استراتژیک سازمان آموزش فنی و حرفه ای کشور و تدوین مدل کیفی آن. مهارت آموزی، 7(27)، 45-71.
قیطاسی رضائی، سجاد. (1403). بررسی اثر آموزش مشارکتی و گروهی بر رشد خلاقیت و مهارت های بین فردی دانش آموزان، اولین همایش بین المللی آموزش و پرورش با رویکرد مدارس هوشمند، معلمان خلاق و دانش آموزان متفکر در افق ۱۴۰۴، بوشهر.
کریمی دستجردی، علیرضا. (1402). نقش روان شناسی در تقویت مهارت های ارتباطی معلمان در فرآیند یاددهی-یادگیری، اولین کنفرانس بین المللی روانشناسی، علوم اجتماعی، علوم تربیتی و فلسفه با رویکرد توسعه فرهنگی، بابل.
ملک زاده، فاطمه؛ مرادی، جمیله؛ جمالی آرند، مدینه و حیدریان، مهرانگیز. (1404). تاثیر روش های تدریس فعال بر عملکرد تحصیلی و انگیزش دانش آموزان در نظام آموزشی. اولین همایش بین المللی دستاوردهای نوین علمی پژوهشی در آموزش و پرورش و علوم انسانی با رویکرد آسیب شناسی تربیتی، دینی و فرهنگی در ایران و جهان.
منتظری، زهراسادات؛ آقاموسی، رضا؛ نعامی، عبدا... و فاطمی، عادل. (1400). طراحی و اعتباریابی الگوی بهبود کیفی آموزش و اشتغال‌زایی (مطالعه موردی: آموزشگاه‌های فنی و حرفه‌ای شهر تهران). فناوری آموزش، 15(4)، 707-721.
موسوی، سید جلال. (1403). شناسایی و صورت بندی چالش های حوزه آموزش های مهارتی کشور. فصلنامه مهارت آموزی، (12) 48، 7-42.
نصرتیه، غلامرضا. (1403). مرکز تربیت مربی فنی و حرفه‌ای، پیشینه و فرایندها. ناشر: مهارت آموزی و مربیان زبان.
Arban, J., Enad, F., & Pabalan, A. (2024). The Senior High School Technical-Vocational-Livelihood Track: Implementation and Challenges. SSRN Electronic Journal. https://doi.org/10.2139/ssrn.4975284
Chen, H. (2025). A Study on the "Dual Disconnection" Problem Between Theory and Practice in Vocational Education Under High-Quality Development. Journal of Exploration of Vocational Education. https://doi.org/10.63650/jeve.v1i1.25
Hassan, A., & Wai, L. K. (2019). Exploring the learning theories underpinning in Technical, Vocational. Education and Training (TVET) Curriculum Perceived by TVET Students. International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences, 9(11), 1372-1381.‏
Hassan, R. H., Hassan, M. T., Sameem, M. S. I., & Rafique, M. A. (2024). Personality-aware course recommender system using deep learning for technical and vocational education and training. Information, 15(12), 803.‏
Inderanata, R., & Sukardi, T. (2023). Investigation study of integrated vocational guidance on work readiness of mechanical engineering vocational school students. Heliyon, 9. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2023.e13333
Jaedun, A., Nurtanto, M., Mutohhari, F., Saputro, I. N., & Kholifah, N. (2024). Perceptions of vocational school students and teachers on the development of interpersonal skills towards Industry 5.0. Cogent Education, 11(1), 2375184.‏
Lytvyn, A., Lytvyn, V., Rudenko, L., Pelekh, Y., Dіdenko, O., Muszkieta, R., & Zukow, W. (2019). Informatization of technical vocational schools: Theoretical foundations and practical approaches. Education and Information Technologies, 25, 583 - 609. https://doi.org/10.1007/s10639-019-09966-4
Maharani, W., Zauhar, S., Makmur, M., & Haryono, B. (2024). Understanding The Gap Between Policy and Implementation of Vocational Secondary Education To Realize Sustainable Development: The Case of East Java Province, Indonesia. Journal of Law and Sustainable Development. https://doi.org/10.55908/sdgs.v12i1.2291
Mante, D. A., Okoye, M. C., & Hui, X. (2025). A Systematic Literature Review of Technical and Vocational Education and Training (TVET) Systems: An insight from China and Sub-Saharan Africa. Pedagogy and Psychology of Sport, 23, 64486-64486.‏
Melesse, S., Haley, A., & Wärvik, G. B. (2023). Bridging the skills gap in TVET: a study on private-public development partnership in Ethiopia. International Journal of Training Research, 21(3), 171-186.‏
Minuzzi, E., & Coutinho, R. (2020). PRODUÇÃO DE CONHECIMENTO SOBRE ENSINO MÉDIO INTEGRADO À EDUCAÇÃO PROFISSIONAL: UM PANORAMA CIENCIOMÉTRICO. Educational Review, 36. https://doi.org/10.1590/0102-4698228443
Omidvandchali, A., Pali, S., & Moafimadani, S. (2025). Re-examining the Nature of Educational Leadership in the Complexity Paradigm with Reference to the Core Elements of Technical and Vocational Schools Based on the Fundamental Transformation Document of Education and Its Subsystems. Journal of Personal Development and Organizational Transformation. https://doi.org/10.61838/kman.jpdot.3.1.2
Wedekind, V., Russon, J. A., Zungu, Z., Liu, Z., & Li, M. (2025). Dimensions of a Quality Vocational Teacher: Future Issues and Research. World Vocational and Technical Education, 1(2), 192-218.‏
Yazgın, Ö. (2024). VOCATIONAL AND TECHNICAL EDUCATION: A COMPREHENSIVE REVIEW. Istanbul Journal of Social Sciences and Humanities. https://doi.org/10.62185/issn.3023-5448.2.1.1
Yusop, S. R. M., Rasul, M. S., Mohamad Yasin, R., Hashim, H. U., & Jalaludin, N. A. (2022). An assessment approaches and learning outcomes in technical and vocational education: A systematic review using PRISMA. Sustainability, 14(9), 5225
Zhang, F., Liu, Y., & Fan, L. (2025). How to promote the quality of technical education? A fuzzy-set qualitative analysis of 16 technical colleges in China. PLOS One, 20. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0332115
Zhou, K. (2024). The Research on Cultivating Pathways for Vocational High School Students' Professional Qualities. Journal of Modern Educational Theory and Practice. https://doi.org/10.70767/jmetp.v1i2.266