•   شماره 7 و Model.JNO2   سال 3

    • شماره7 و 8   سال3
    • بهار-تابستان 1389
        # مقاله
        1
        مقاله

        نقش مراکز تحقیق و توسعه‌ی (R&D) در نظام نوآوری
        محسن  کشاورز محسن  رحيمی مجيد  سليمي
        يکي از عوامل مهمي که منجر به ايجاد شکاف بين کشورها شده است، تفاوت در توانمندي آن¬ها در انجام نوآوري مستمر در تمامي ابعاد سياسي، اقتصادي، فرهنگي و اجتماعي مي¬باشد. با توجه به رشد سريع فنّاوري در دو دهه¬ی اخير و پيش¬بيني اين روند در آينده، بي‌شک اگر تمهيدات مناسبي انديشيد چکیده کامل
        يکي از عوامل مهمي که منجر به ايجاد شکاف بين کشورها شده است، تفاوت در توانمندي آن¬ها در انجام نوآوري مستمر در تمامي ابعاد سياسي، اقتصادي، فرهنگي و اجتماعي مي¬باشد. با توجه به رشد سريع فنّاوري در دو دهه¬ی اخير و پيش¬بيني اين روند در آينده، بي‌شک اگر تمهيدات مناسبي انديشيده نشود، با گذشت زمان بر وسعت اين شکاف افزوده خواهد شد. يکي از راه‌هاي مقابله با اين چالش، افزايش توانمندي نوآوري در كشور از طريق افزايش فعاليت‌هاي تحقيق و توسعه‌ی در بخش‌هاي مختلف اقتصادي مي-باشد. تجارب جهاني نشان مي¬دهد، کشورهايي که در زمينه تحقيقات، بيشترين هزينه را متحمل شده¬اند، آنهايي هستند که صاحب فناوري و صنايع پيشرفته¬اند. از اين¬رو هدف مقاله¬ي حاضر، بررسي نقش مراکز در نوآوري و روش تحقیق به¬کار رفته برای آن، تحلیل استنادی می¬باشد. یافته¬های به¬دست آمده نشان می¬دهد که براي انجام نوآوري موفق، بايد تعامل مناسبي بين اجزاء اصلي «نظام ملي نوآوري» يعني دولت، صنعت، دانشگاه¬ها و مؤسسات پژوهشي از طريق گسترش فعاليت‌هاي تحقيق و توسعه و کاربردي کردن نتايج تحقيقات، وجود داشته باشد. بنابراین می¬توان این¬گونه نتیجه¬گیری کرد که بين تحقيقات و نوآوري و در نتيجه ميزان پيشرفت حقيقي در تمامی کشورهای دنیا و به¬ویژه در کشور ما رابطه مستقيم وجود دارد. در این راستا بايد با اتخاذ سياست‌هاي مناسب، موانع پيش¬روي پژوهش و نوآوري در کشور (که در این مقاله به برخی از آن¬ها اشاره شده است) برداشته شود. جزييات مقاله
        2
        مقاله

        بررسي تأثير عوامل محيطي بر ايجاد و توسعه‌ی مراكز رشد دانشگاه‌ها: رهيافتي نو بر دانشگاه كارآفرين و ارتباط بين صنعت و دانشگاه
        شادي  شاهوردياني
        تحولات كسب و كار و ضرورت شكل‌گيري مراكز علم و فناوري با رويكرد دانشگاه‌هاي كارآفرين، موجب گرديد كه مأموريت دولت‌ها و همچنين مراكز علمي باز مهندسي شود و ايجاد و توسعه‌ی مراكز رشد و پارك‌هاي علم و فناوري در اولويت برنامه‌ريزي توسعه‌ی علوم و فناوري‌ها قرار گيرد. توسعه‌ی مر چکیده کامل
        تحولات كسب و كار و ضرورت شكل‌گيري مراكز علم و فناوري با رويكرد دانشگاه‌هاي كارآفرين، موجب گرديد كه مأموريت دولت‌ها و همچنين مراكز علمي باز مهندسي شود و ايجاد و توسعه‌ی مراكز رشد و پارك‌هاي علم و فناوري در اولويت برنامه‌ريزي توسعه‌ی علوم و فناوري‌ها قرار گيرد. توسعه‌ی مراكز رشد و پارك‌هاي علم و فناوري از يك طرف مي‌تواند در مسير توسعه‌ی و بالندگي دانشگاه‌ها و نزديكي آنها به جامعه و ازطرف ديگر عينيت بخشيدن مصاديق دانشگاه امروزين يعني دانشگاه كارآفرين باشد. مقاله حاضر، نتيجه مطالعه پژوهشي ميداني مبتني بر تحليل SWOT است كه از گروه مخاطب كه متوليان مقوله ايجاد و توسعه‌‌ی مراكز رشد در دانشگاه‌ها اعم از دولتي و غيردولتي هستند در قالب نظرسنجي، اطلاعات جمع‌آوري و تحليل شده است. نظر به اهداف مطالعه و روش‌شناسي موردنظر، نقاط قوت و ضعف، فرصت‌ها و تهديدات شناسايي گرديد و مهم‌ترين تأثيرات ايجاد و توسعه‌ی مراكز رشد بر موفقيت دانشگاه‌ها در مسير تحقق دانشگاه كارآفرين اولويت‌بندي شد. نتايج مطالعه، شواهد لازم جهت معرفي مجموعه نقاط قوت و ضعف، فرصت‌ها و تهديدات را تأييد کرد. علاوه بر آن از مهم‌ترين تأثيرات ايجاد مراكز رشد مبتني بر مطالعه عبارتند از: اشتغال‌زايي، كارآفريني، ارتقای كيفيت آموزشي، رقابتي کردن دانشگاه‌ها، تجاري‌سازي فعاليت‌هاي پژوهشي، توسعه‌ی نوآوري و خلاقيت دانشجويان و ارتباط مؤثر دانشگاه و صنعت. جزييات مقاله
        3
        مقاله

        اندازه گيري انگیزه شاغلین و رضایت شغلی در صنعت و نقش دانشگاه و دولت در بهبود آن
        ناصر  شمس فرناز کاظم پور مقدم
        ارتقای انگیزه کارکنان در هر حوزه کاری نتیجه مستقیم درافزایش بهره‌وری آنها دارد. برای دست یابی به این هدف مهم شناخت و اندازه‌گیری عوامل موثر در ارتقای انگيزه و رضایت شغلی درهر سازمان صنعتی اهمیت بالایی دارد و می‌تواند مدیران را در تحقق اهداف سازمان یاری دهد. با توجه به چکیده کامل
        ارتقای انگیزه کارکنان در هر حوزه کاری نتیجه مستقیم درافزایش بهره‌وری آنها دارد. برای دست یابی به این هدف مهم شناخت و اندازه‌گیری عوامل موثر در ارتقای انگيزه و رضایت شغلی درهر سازمان صنعتی اهمیت بالایی دارد و می‌تواند مدیران را در تحقق اهداف سازمان یاری دهد. با توجه به اهمیت انگیزه و رضایت شغلی، در مقاله حاضر شاخص‌هایی برای اندازه‌گیری انگیزه و رضایت شغلی در یک صنعت خاص بر اساس نظریه هرزبرگ طراحی و تدوین شده و با استفاده از منطق فازي شاخص¬ها تجزيه و تحليل مي-شود، سپس با توجه به نتایج حاصله راهکارهایی برای بهبود انگیزه کارکنان در صنایع توسط دانشگاه و دولت ارائه میشود. نتایج نشان می‌دهد که کاربرد شاخص‌های طراحی شده باعث ارتقای انگیزه و افزایش رضایت شغلی کارکنان درصنعت مورد مطالعه می-شود جزييات مقاله
        4
        مقاله

        نمونه های موفق تعامل دانشگاه و صنعت
        هدايت الله  جمالي پور مسعود شفیعی
        در این مقاله نحوه تعاملات بين صنعت و دانشگاه در برخي از كشورهاي توسعه یافته جهان مورد مطالعه و بررسی قرار گرفته، پارامترهاي اساسي موثر در اين ارتباط با توجه به ويژگي¬هاي اين كشورها شناسايي شده است. در این راستا همچنين تلاش شده است نقاط ضعف و قوت هريك از اين پارامترها ك چکیده کامل
        در این مقاله نحوه تعاملات بين صنعت و دانشگاه در برخي از كشورهاي توسعه یافته جهان مورد مطالعه و بررسی قرار گرفته، پارامترهاي اساسي موثر در اين ارتباط با توجه به ويژگي¬هاي اين كشورها شناسايي شده است. در این راستا همچنين تلاش شده است نقاط ضعف و قوت هريك از اين پارامترها كشف و بيان شود،تا در نهايت سياستگذاران و برنامه ريزان اين حوزه بتوانند الگويي مناسب براي ارتباط بخش صنعت و معدن با دانشگاه با توجه به محيط فرهنگي كشور طراحي، ارائه و بومي¬سازی نمايند جزييات مقاله
        5
        مقاله

        آثار اجراي قانون 1% بر توسعه ارتباط صنعت و دانشگاه
        حسين  سالارآملي
        در اين مقاله به زمينه‌هاي تحليلي پيدايش قانوني كه تحت عنوان 1% شناخته شده، اشاره و يادآوري شد كه اين قانون از سال 1386 ساليانه اما به صور مختلف در قالب قانون بودجه كشور و به دنبال آن ضوابط اجرايي بودجه آورده شد. سال 1387 را مي‌توان اولين سال اجراي جامع اين قانون به حساب چکیده کامل
        در اين مقاله به زمينه‌هاي تحليلي پيدايش قانوني كه تحت عنوان 1% شناخته شده، اشاره و يادآوري شد كه اين قانون از سال 1386 ساليانه اما به صور مختلف در قالب قانون بودجه كشور و به دنبال آن ضوابط اجرايي بودجه آورده شد. سال 1387 را مي‌توان اولين سال اجراي جامع اين قانون به حساب آورد كه در سطح بيشتر از 530 شركت، مؤسسه دولتي و بانك به اجرا درآمد. در سال 1388 با تغييراتي كه در مرجع اجرايي اين قانون و تفاوتي كه مابين اصل قانون و ضوابط اجرايي آن بوجود آمد و همچنين با گسترش خصوصي سازي شركت‌هاي دولتي روند اجراي اين قانون با ضعف روبرو شده و نهايتاً با مصوبه قانون سال 1389 كه الزام از شركت‌هاي دولتي، بانك‌ها و مؤسسات انتفاعي براي انجام اين قانون برداشته شد، ضربه‌اي بر روند اجرايي آن وارد شد. در مجموع در سال‌هاي 1387 لغايت 1389 تعداد 9762 اولويت تحقيقاتي، در چارچوب فعاليت‌هاي اين قانون ارائه شده كه 5247 طرح تحقيقاتي به مبلغ 8300 ميليارد ريال به تأييد نهايي معاونت علمي و فناوري رياست جمهوري رسيد . بيش از 57 درصد اعتبارات مربوط به اين قانون به دانشگاه‌ها و مراكز تحقيقاتي و در ازاي انجام پروژه‌هاي مشخص تزريق شد. اين مقاله به گزارش عملكرد و فرصت‌ها و چالش‌هاي پيش‌رو اشاره دارد جزييات مقاله
        6
        مقاله

        چالشهاي علم و فناوري در آينده
         
        يافتههاي علمي مبتني بر آينده نگري، حاكي از اين واقعيت است كه عمده‌ترين تحولات در زمينه‌ي آينده نگري، معطوف به تغييراتي است كه ناشي از تأثيرات علم و فناوري مي‌باشد. نگاهي به تغييرات زيست محيطي و يا بررسي مهاجرت در دهههاي اخير،‌كمبود آب و خصوصا آب آشاميدني و ساير تحولات ك چکیده کامل
        يافتههاي علمي مبتني بر آينده نگري، حاكي از اين واقعيت است كه عمده‌ترين تحولات در زمينه‌ي آينده نگري، معطوف به تغييراتي است كه ناشي از تأثيرات علم و فناوري مي‌باشد. نگاهي به تغييرات زيست محيطي و يا بررسي مهاجرت در دهههاي اخير،‌كمبود آب و خصوصا آب آشاميدني و ساير تحولات كلاني كه شاهد آن هستيم، ريشه در تحولات علم و فنآوري دارند. جزييات مقاله
        7
        مقاله

        رویکرد سیستمی به کیفیت درآموزش عالی درچارچوب نظام نوآوری ملی
        جعفر باقری نژاد
        در کشورها، نظامی وجود دارد بنام "نظام نوآوری ملی1 " که شبکه‌ای است متشکل از نهاد‌های مختلف که در ارتباط منطقی با یکدیگر، ضمن برقراری جریان اطلاعات و تبادل فی مابین، زمینه و بستر مناسب تولید و توسعه‌ی علم و فناوری را فراهم مي‌سازد. این نظام، زنجیره ارزشی ایده تا محصول و چکیده کامل
        در کشورها، نظامی وجود دارد بنام "نظام نوآوری ملی1 " که شبکه‌ای است متشکل از نهاد‌های مختلف که در ارتباط منطقی با یکدیگر، ضمن برقراری جریان اطلاعات و تبادل فی مابین، زمینه و بستر مناسب تولید و توسعه‌ی علم و فناوری را فراهم مي‌سازد. این نظام، زنجیره ارزشی ایده تا محصول و بازار را شکل مي‌دهد و فضای نوآوری و فعالیت‌های نوآورانه را در سرتاسراین زنجیره مهیا مي‌کند. آموزش عالی یکی از اجزاء اصلی و محوری در این شبکه و نظام است. در نتیجه مفاهیم کیفیت در آموزش عالی در چارچوب نظام نوآوری ملی که در هزاره سوم حتی به "نظام نوآوری ملی باز2 " نیز تبدیل شده است، قابل بررسی و تحلیل مي‌باشد. درواقع با رویکرد سیستمی، کیفیت در آموزش عالی از طرفی تأثیر پذیر از "نظام نوآوری ملی باز" است و از سوی دیگر تأثیر گذار بر آن نیز خواهد بود. بنابراین کیفیت در آموزش عالی مقوله‌ای است چند بعدی که مستلزم برنامه کیفیت و مدیریت برآن است. این مقاله قصد دارد ضمن بیان جایگاه آموزش عالی در نظام نوآوری ملی و تاکید برتحول ایجاد شده در ماموریت دانشگاه‌ها، نقش مدیریت تکنولوژی را نیز در بحث کیفیت با نگاه سیستمی منعکس سازد. سپس باتشریح دیدگاه‌ها و مدل‌ها در خصوص کیفیت در آموزش عالی، تعریف کیفیت را با توجه به جایگاه و ماموریت جدید آموزش عالی، بهمراه مدل مفهومی پیشنهادی ارائه نماید. بدیهی است کیفیت مفهومی است که باید بصورت جریان و فرهنگ نه صرفا ابزاری، در محیط‌های آموزش عالی نگریسته شود تا زمینه‌های نهادینه شدن آن فراهم آید. دراین ارتباط ضروری است که برنامه کیفیت کوتاه مدت و بلند مدت بطورهماهنگ و موازی در چارچوب نظام نوآوری حاکم بر آموزش عالی تدوین، برنامه‌ریزی و اجرا شود. جزييات مقاله
        8
        مقاله

        توسعه‌ي تعاملات نهادهای علمی و صنعتی براساس نظام ملي نوآوري
        حجت اله  حاجي حسيني مهدی  محمدی فرهاد عباسی
        برقراري و تقويت روابط میان نهادهاي علمی و بنگاه‌هاي صنعتی از مهم¬ترین موضوعات سیاست¬گذاری نوآوری در کشورهای مختلف است. ایجاد و تقويت اين ارتباطات، زمینه ايجاد، انتقال و انتشار و بهره‌وري از ‌ذخاير دانش در سطح نظام ملی نوآوری را فراهم می-سازد. در كشورهاي مختلف، مکانیزم¬ه چکیده کامل
        برقراري و تقويت روابط میان نهادهاي علمی و بنگاه‌هاي صنعتی از مهم¬ترین موضوعات سیاست¬گذاری نوآوری در کشورهای مختلف است. ایجاد و تقويت اين ارتباطات، زمینه ايجاد، انتقال و انتشار و بهره‌وري از ‌ذخاير دانش در سطح نظام ملی نوآوری را فراهم می-سازد. در كشورهاي مختلف، مکانیزم¬های رسمی و غیررسمی مختلفی برای ارتباط میان بخش¬های علمی و صنعتی استفاده ‌مي‌شود كه مي‌توان از تجارب آنها برای ایجاد این ارتباطات در كشور الگوبرداري کرد. در مقاله حاضر، تجارب نهادهای برخي از كشورها که مرتبط با ایجاد ارتباط بخش علمی (دانشگاه¬ها و مراکز تحقیقاتی) و بخش صنعتی و کمک به تجاری¬سازی دستاوردهای تحقیقاتی و گسترش شرکت¬های دانش¬بنیان می‌با¬شند، مورد تحليل قرار گرفته¬ و در نهايت مدلی مفهومی برای شناخت و ارزیابی تعاملات بخش¬های علمی و صنعتی ارایه شده است. چارچوب پیشنهادی این مقاله می¬تواند تبیین کننده ابعاد مختلف ایجاد ارتباط بخش‌های علمی و صنعتی باشد. جزييات مقاله